Trả lời nhanh: Ở Yên Bái, câu hỏi thường gặp là người đã được tuyển dụng theo diện ngoại lệ thì có phải học thêm gì không. Nghị định 93/2026 trả lời thẳng câu này ở khoản cuối của Điều 20. Chương trình bồi dưỡng nghiệp vụ sư phạm cho giảng viên đại học theo Thông tư 12/2013/TT-BGDĐT đã bị bãi bỏ từ 14/01/2025. Thứ đang được yêu cầu năm 2026 mang tên chứng chỉ bồi dưỡng chuẩn nghề nghiệp giảng viên đại học, theo Thông tư 26/2026/TT-BGDĐT. Chứng chỉ bồi dưỡng chức danh nghề nghiệp cấp trước 31/12/2026 được công nhận tương đương. Với Yên Bái, yêu cầu với giảng viên giống mọi địa phương khác trong cả nước.
Từ 14/01/2025, chương trình cũ chính thức chấm dứt
Có hai câu hỏi tách được lời rao đúng khỏi lời rao cũ. Chương trình theo văn bản nào, và văn bản đó còn hiệu lực không. Với nghiệp vụ sư phạm cho giảng viên đại học, câu thứ hai đã có đáp án từ 14/01/2025 và đáp án là không. Không còn chương trình nào.
Danh sách bãi bỏ nằm ở Thông tư 21/2024/TT-BGDĐT ngày 28/11/2024. Thông tư 12/2013/TT-BGDĐT ngày 12/4/2013 đứng thứ chín trong mười một văn bản bị dọn cùng đợt. Chuyện này ít người biết.
Bằng thạc sĩ là ngưỡng, không phải chứng chỉ
Luật Nhà giáo số 73/2025/QH15 có hiệu lực từ 01/01/2026 và chia trình độ chuẩn theo cấp học. Với người giảng dạy trình độ đại học, luật đặt mức bằng thạc sĩ trở lên. Với người giảng dạy trình độ sau đại học thì mức là bằng tiến sĩ. Không có chữ hoặc.
Có bằng thạc sĩ trở lên đối với nhà giáo giảng dạy trình độ đại học; có bằng tiến sĩ đối với nhà giáo giảng dạy trình độ sau đại học
Nguyên văn điểm c khoản 1 Điều 28 Luật Nhà giáo số 73/2025/QH15, hiệu lực 01/01/2026.
Câu này không có mệnh đề thay thế. Với giáo viên tiểu học và trung học, cùng khoản luật lại mở đường thứ hai gồm bằng cử nhân chuyên ngành phù hợp và chứng chỉ nghiệp vụ sư phạm. Đọc đúng điểm c. Chứng chỉ không thay bằng.
Thông tư 26/2026 và tấm chứng chỉ thật sự có căn cứ
Năm 2026 có một tấm chứng chỉ thật sự được yêu cầu với giảng viên đại học. Tên của nó là chứng chỉ bồi dưỡng chuẩn nghề nghiệp giảng viên đại học. Căn cứ là Thông tư 26/2026/TT-BGDĐT ngày 09/4/2026, có hiệu lực kể từ ngày ký. Tên mới, hệ mới.
| Nội dung | Trước 14/01/2025 | Từ 09/4/2026 |
|---|---|---|
| Tên chứng chỉ | nghiệp vụ sư phạm cho giảng viên đại học | bồi dưỡng chuẩn nghề nghiệp giảng viên đại học |
| Căn cứ | Thông tư 12/2013/TT-BGDĐT | Thông tư 26/2026/TT-BGDĐT |
| Áp dụng cho | cơ sở giáo dục đại học | công lập và ngoài công lập, trừ Bộ Quốc phòng và Bộ Công an |
| Trình độ đi kèm | không quy định trong cùng văn bản | thạc sĩ trở lên, tiến sĩ với giảng viên cao cấp |
Thông tư 26/2026/TT-BGDĐT thay thế Thông tư 40/2020/TT-BGDĐT và Thông tư 04/2022/TT-BGDĐT, và mở rộng phạm vi sang cả cơ sở ngoài công lập. Toàn văn tra ở Cổng thông tin văn bản pháp luật và bản tin của Bộ Giáo dục và Đào tạo. Một chữ lệch cả hồ sơ.
Chứng chỉ đã cấp có bị mất giá trị không
Thời hạn với người mới được tính theo một cách ít gặp. Sau 12 tháng kể từ ngày chương trình bồi dưỡng chuẩn nghề nghiệp giảng viên đại học có hiệu lực thi hành thì phải đáp ứng đầy đủ yêu cầu về chứng chỉ. Đồng hồ vì vậy chưa bắt đầu chạy. Cửa còn mở, nhưng có hạn.
| Giai đoạn | Điều gì đúng trong giai đoạn đó |
|---|---|
| 2013 tới đầu 2025 | có chương trình bồi dưỡng nghiệp vụ sư phạm cho giảng viên đại học |
| Từ 14/01/2025 | chương trình đó bị bãi bỏ, không có văn bản thay thế cùng tên |
| Từ 01/01/2026 | Luật Nhà giáo đặt trình độ chuẩn ở bằng thạc sĩ trở lên |
| Từ 09/4/2026 | yêu cầu chứng chỉ bồi dưỡng chuẩn nghề nghiệp giảng viên đại học |
Yên Bái nay thuộc tỉnh Lào Cai
Nghị quyết 202/2025/QH15 hợp nhất tỉnh Yên Bái với tỉnh Lào Cai và lấy tên Lào Cai. Tiêu chuẩn giống nhau cả nước.
Giảng viên công tác trên địa bàn Yên Bái cũ cập nhật lại tên tỉnh trong hồ sơ. Các mốc thời gian của chuẩn nghề nghiệp thì tính theo văn bản trung ương, không tính theo ngày sáp nhập. Hồ sơ đổi tên tỉnh thôi.
Xem thêm chứng chỉ nghiệp vụ sư phạm đại học tại Lào Cai, Phú Thọ, Hải Phòng.
Ngoại lệ trong cơ sở giáo dục đại học cũng không mở đường chứng chỉ
Ngoại lệ trong luật thường là nơi các quy định linh hoạt nhất. Với bậc đại học, ngay cả chỗ linh hoạt nhất cũng yêu cầu bằng đại học hoặc thạc sĩ đúng ngành, kèm chứng chỉ tiếng dân tộc thiểu số nếu cần. Không có phương án nào dựa trên một khóa bồi dưỡng ngắn. Ngoại lệ cũng không mở.
Có bằng tốt nghiệp cao đẳng trở lên ngành ngôn ngữ tiếng dân tộc thiểu số phù hợp môn học giảng dạy và có chứng chỉ nghiệp vụ sư phạm, năng lực sư phạm dành cho nhà giáo theo từng cấp học, trình độ đào tạo
Trích nguyên văn phần đối chiếu ở Nghị định 93/2026/NĐ-CP.
Đoạn trên thuộc khoản 4, tức phần dành cho phổ thông, giáo dục nghề nghiệp và giáo dục thường xuyên. Khoản 3 dành cho cơ sở giáo dục đại học không có bất kỳ điểm nào chứa vế đó. Cửa vào, không phải đích.
Được tuyển dụng theo ngoại lệ vẫn phải đi học cho đủ chuẩn
Khoản 8 Điều 20 khép lại toàn bộ nhóm ngoại lệ. Không có bản riêng cho tỉnh.
Khoản này nói rõ các trường hợp ở khoản 2, một số điểm của khoản 3 và khoản 4 sau khi được tuyển dụng vẫn phải tham gia đào tạo để đáp ứng trình độ chuẩn tương ứng với cấp học và trình độ đào tạo theo khoản 1 Điều 28 Luật Nhà giáo. Việc đào tạo đó theo kế hoạch của địa phương và cơ sở giáo dục. Nói cách khác, ngoại lệ chỉ là cửa vào tạm thời. Nó không thay được tấm bằng mà luật đặt làm trình độ chuẩn.
Ai được quyền ban hành chương trình bồi dưỡng
Thẩm quyền ban hành chương trình thuộc về Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo, theo Điều 22. Riêng nhà giáo thuộc Bộ Công an và Bộ Quốc phòng thì hai bộ này tự xây dựng chương trình. Không có khoản nào giao việc đặt tên chương trình cho cơ sở đào tạo. Trần thời lượng có sẵn.
Chương trình bồi dưỡng chuẩn nghề nghiệp được xây dựng, ban hành tương ứng với chức danh nhà giáo quy định tại Điều 3 Nghị định này. Thời gian thực hiện mỗi chương trình bồi dưỡng chuẩn nghề nghiệp tối đa là 06 tuần
Khoản 2 Điều 21 Nghị định 93/2026/NĐ-CP.
Cấu trúc ba phần của chương trình
Con số thời lượng của chương trình này được ghi thành một phép nhân rất rõ. Sáu tuần nhân năm ngày làm việc mỗi tuần nhân tám tiết mỗi ngày, ra 240 tiết. Một khóa gói gọn trong vài buổi cuối tuần thì lệch xa khỏi con số ấy. Phần thực tế hay bị cắt.
Tổng thời gian là: 6 tuần x 5 ngày làm việc/tuần x 8 tiết/ngày = 240 tiết
Chương trình ban hành kèm Quyết định 1079/QĐ-BGDĐT ngày 20/4/2022.
| Khoản mục | Tỉ trọng trong 240 tiết |
|---|---|
| Lý thuyết, thảo luận | 196 tiết |
| Tìm hiểu thực tế | 24 tiết |
| Ôn tập, kiểm tra | 16 tiết |
| Tổ chức lớp | 4 tiết |
Tỉ lệ giảng viên cơ hữu và cách kiểm chứng
Việc tổ chức bồi dưỡng gắn với năng lực đào tạo thật của cơ sở, không gắn với giấy phép kinh doanh dịch vụ. Đây là điểm chung với nhiều loại chứng chỉ khác trong ngành giáo dục. Ai nhận tiền và ai ký giấy là hai câu hỏi khác nhau. Hỏi ai ký giấy.
Người dạy ở cấp học khác tra quy định ở loạt bài riêng: chứng chỉ nghiệp vụ sư phạm tại Yên Bái, nghiệp vụ sư phạm dạy trình độ sơ cấp tại Yên Bái, nghiệp vụ sư phạm dạy nghề tại Yên Bái.
Khung pháp lý cho nhà giáo đã đổi ba lần trong khoảng hai năm, nên tài liệu cũ rất dễ dẫn sai. Cách an toàn là đối chiếu ngày hiệu lực trước khi tin một trang bất kỳ. Các câu hỏi khác có thể gửi qua trang liên hệ.
Câu hỏi thường gặp
Vào dạy theo diện ngoại lệ rồi có phải học tiếp không?
Có. Khoản 8 Điều 20 Nghị định 93/2026/NĐ-CP buộc nhà giáo thuộc các trường hợp ngoại lệ, sau khi được tuyển dụng, phải tham gia đào tạo đáp ứng trình độ chuẩn theo khoản 1 Điều 28 Luật Nhà giáo, theo kế hoạch của địa phương và cơ sở giáo dục.
Chương trình bồi dưỡng chuẩn nghề nghiệp giảng viên đại học đã có chưa?
Tính tới giữa tháng 8/2026 chưa tra được văn bản ban hành chương trình này. Thông tư 26/2026/TT-BGDĐT tính thời hạn 12 tháng kể từ ngày chương trình có hiệu lực thi hành, nên mốc đó chưa bắt đầu.
Bài cập nhật 17/8/2026. Dẫn chiếu Luật Nhà giáo số 73/2025/QH15, Nghị định 93/2026/NĐ-CP, Thông tư 26/2026/TT-BGDĐT và Quyết định 1079/QĐ-BGDĐT. Toàn văn ở Cổng thông tin văn bản pháp luật Chính phủ.
