Trả lời nhanh: Khánh Hòa có nhiều giảng viên đã nghỉ hưu vẫn tiếp tục đứng lớp. Luật mới gọi tên hình thức này, và xếp nó cùng nhóm với giảng viên cơ hữu. Luật Giáo dục đại học số 125/2025/QH15 hiệu lực từ 01/01/2026 không có cụm chứng chỉ nghiệp vụ sư phạm đại học. Thứ luật đặt tên là chứng chỉ giáo dục đại học, cấp cho người hoàn thành một học phần, và người cấp là hiệu trưởng cơ sở giáo dục đại học theo khoản 6 Điều 26. Người ở Khánh Hòa nên đối chiếu hồ sơ của mình với đúng hai điều luật này.
Phép thử mười giây với một lời rao
Người đi tìm khóa học thường bắt đầu bằng câu hỏi học phí và thời gian. Ở chủ đề này, câu hỏi đúng phải đứng trước hai câu đó. Tấm giấy tôi nhận về có tên đầy đủ là gì, và nó được quy định ở văn bản số bao nhiêu. Ba cái tên, ba chỗ đứng. Hỏi số hiệu văn bản trước đã.
Chứng chỉ giáo dục đại học là gì
Đây là lần đầu tiên chữ chứng chỉ được luật gắn vào bậc đại học kèm một định nghĩa. Khoản 5 Điều 26 chia làm hai điểm rất ngắn. Điểm a dành cho văn bằng, điểm b dành cho chứng chỉ, và ranh giới giữa hai điểm là toàn bộ chương trình so với một phần chương trình. Học phần, không phải khóa rời. Khái niệm này mới có từ 2026.
Văn bằng, chứng chỉ giáo dục đại học có giá trị pháp lý xác nhận trình độ, năng lực của người học, được cấp theo quy định như sau: a) Văn bằng giáo dục đại học cấp cho người học sau khi hoàn thành chương trình đào tạo ở trình độ tương ứng; b) Chứng chỉ giáo dục đại học cấp cho người học sau khi hoàn thành học phần hoặc một phần của chương trình đào tạo.
Khoản 5 Điều 26 của Luật Giáo dục đại học số 125/2025/QH15, hiệu lực từ ngày 01/01/2026.
| Nội dung | Văn bằng giáo dục đại học | Chứng chỉ giáo dục đại học |
|---|---|---|
| Căn cứ | điểm a khoản 5 Điều 26 | điểm b khoản 5 Điều 26 |
| Cấp khi nào | hoàn thành chương trình đào tạo ở trình độ tương ứng | hoàn thành học phần hoặc một phần của chương trình đào tạo |
| Người cấp | hiệu trưởng cơ sở giáo dục đại học, theo khoản 6 Điều 26 | |
| Giá trị pháp lý | xác nhận trình độ, năng lực của người học | |
Vì sao trung tâm không đứng tên được
Điểm đáng chú ý là luật không giao quyền cấp cho bất kỳ tổ chức nào ngoài hệ thống giáo dục đại học. Không có cơ chế ủy quyền cho trung tâm, cũng không có cơ chế liên kết cấp giấy. Việc cấp gắn với chức danh người đứng đầu cơ sở. Hiệu trưởng, không phải ai khác. Trung tâm không nằm trong đó.
Hiệu trưởng cơ sở giáo dục đại học, người đứng đầu cơ sở giáo dục khác có hoạt động giáo dục đại học thực hiện việc cấp văn bằng, chứng chỉ giáo dục đại học.
Khoản 6 Điều 26 Luật Giáo dục đại học số 125/2025/QH15, phần thẩm quyền cấp.
Đọc thêm khoản 3 Điều 8 thì mạch khép lại. Chương trình đào tạo cấp chứng chỉ giáo dục đại học được phép thiết kế độc lập, với điều kiện nó có giá trị công nhận trong hệ thống giáo dục đại học. Danh sách khép ở hai chủ thể. Thẩm quyền gắn với chức danh.
Dự thảo quy chế đào tạo nói gì
Phần chi tiết của chứng chỉ giáo dục đại học vẫn đang nằm trong một dự thảo. Bộ Giáo dục và Đào tạo đưa nội dung này vào dự thảo Thông tư ban hành Quy chế đào tạo trình độ đại học, và báo chí đưa tin từ đầu tháng 6 năm 2026. Chưa có văn bản chính thức. Con số dự thảo còn đổi được. Giai đoạn này dễ có lời rao sớm.
Nội dung dự thảo được đăng tải trong bản tin ngày 04/6/2026 trên VietnamNet, và phần ý kiến của các trường nằm trong bài đăng ngày 21/6/2026 trên Tạp chí điện tử Giáo dục Việt Nam. Cả hai đều nói về một dự thảo. Đừng dẫn dự thảo như quy định.
Thỉnh giảng có nhẹ điều kiện hơn không
Bốn hình thức gồm cơ hữu, đồng cơ hữu, hợp đồng toàn thời gian sau khi nghỉ hưu và thỉnh giảng. Bốn cách tham gia khác nhau, bốn kiểu quan hệ lao động khác nhau. Điều kiện về trình độ thì chỉ có một, vì nó nằm ở khoản đứng trước danh sách. Không có hình thức nào được miễn. Điều kiện dẫn về Luật Nhà giáo.
Giảng viên đại học là người giảng dạy tại cơ sở giáo dục đại học, đáp ứng trình độ chuẩn được đào tạo theo quy định của Luật Nhà giáo.
Khoản 1 Điều 29 của Luật Giáo dục đại học số 125/2025/QH15, đứng ngay trước danh sách bốn hình thức.
Giảng viên đại học bao gồm giảng viên cơ hữu, giảng viên đồng cơ hữu, giảng viên hợp đồng toàn thời gian sau khi nghỉ hưu, giảng viên thỉnh giảng. Giảng viên đồng cơ hữu là viên chức có trình độ tiến sĩ của tổ chức khoa học và công nghệ công lập trừ cơ sở giáo dục đại học, được giao nhiệm vụ giảng dạy, nghiên cứu khoa học như giảng viên cơ hữu tại cơ sở giáo dục đại học công lập.
Khoản 2 Điều 29 của Luật Giáo dục đại học số 125/2025/QH15, khoản liền sau điều kiện về trình độ chuẩn.
Chức danh giảng viên rút còn hai cái tên
Danh sách chức danh giảng viên đã ngắn lại đáng kể. Khoản 3 Điều 29 chỉ gọi tên giáo sư và phó giáo sư, phần còn lại gói vào cụm các chức danh khác theo quy định của Chính phủ. So với danh sách năm bậc của luật cũ thì đây là thay đổi lớn. Năm bậc rút còn hai tên. Mô tả nói về năng lực khoa học.
Chức danh giảng viên đại học bao gồm giáo sư, phó giáo sư và các chức danh khác, cụ thể như sau: a) Giáo sư là chức danh cao nhất, thể hiện năng lực, uy tín khoa học và vai trò dẫn dắt chuyên môn, khai phá, sáng tạo tri thức mới; b) Phó giáo sư là chức danh kế cận giáo sư, có chuyên môn sâu về một lĩnh vực khoa học cụ thể; c) Các chức danh khác theo quy định của Chính phủ.
Nguyên văn khoản 3 Điều 29 Luật Giáo dục đại học số 125/2025/QH15, ba điểm a, b và c.
Danh sách cũ nằm ở Điều 54 Luật Giáo dục đại học số 34/2018/QH14, gồm năm bậc là trợ giảng, giảng viên, giảng viên chính, phó giáo sư và giáo sư. Ba cái tên đầu nay không còn được luật gọi thẳng. Đường đi qua nghiên cứu.
| Nội dung | Trước 01/01/2026 | Từ 01/01/2026 |
|---|---|---|
| Số chức danh giảng viên được luật gọi tên | năm | hai |
| Trợ giảng nằm ở đâu | danh sách chức danh giảng viên | nhóm nhân sự hỗ trợ giáo dục đại học |
| Phần còn lại | liệt kê trong luật | giao Chính phủ quy định |
| Trình độ chuẩn của giảng viên | theo luật chuyên ngành | theo Luật Nhà giáo, khoản 1 Điều 29 |
Trợ giảng đã rời khỏi hàng giảng viên
Thay đổi ít được nói tới nhất lại là thay đổi chạm nhiều người nhất. Trợ giảng không còn nằm trong danh sách chức danh giảng viên. Từ ngày 01/01/2026, luật xếp vai này sang Điều 31, tức nhóm nhân sự hỗ trợ giáo dục đại học. Cửa này không đi qua chứng chỉ. Kế cận giảng viên, chưa phải giảng viên.
Nhân sự hỗ trợ giáo dục đại học bao gồm những đối tượng theo quy định của Luật Giáo dục và các đối tượng sau đây: a) Trợ giảng là chức danh kế cận giảng viên, thực hiện nhiệm vụ hỗ trợ giảng viên trong hoạt động giảng dạy; b) Nghiên cứu viên thực hiện nhiệm vụ nghiên cứu khoa học, phát triển công nghệ và đổi mới sáng tạo; c) Nhân sự hỗ trợ giảng dạy thực hiện nhiệm vụ hỗ trợ giảng viên trong hoạt động thực hành, thí nghiệm và hoạt động chuyên môn khác.
Nguyên văn khoản 1 Điều 31 Luật Giáo dục đại học số 125/2025/QH15, điều mang tên Nhân sự hỗ trợ giáo dục đại học.
Một chi tiết nữa làm rõ ranh giới. Khoản 2 Điều 32 xếp việc tham gia trợ giảng vào nhóm quyền của người học. Quyền đó do cơ sở đào tạo quy định, và nó nằm ở chương khác hẳn chương về giảng viên. Hỏi phòng tổ chức của trường. Sinh viên trợ giảng được.
Bảo lưu phụ cấp và công nhận tương đương
Đồng hồ thứ nhất nằm ở khoản 5 Điều 46 Luật Giáo dục đại học. Người đã được bổ nhiệm chức danh trợ giảng trước ngày 01/01/2026 được bảo lưu chế độ phụ cấp đang áp dụng trong 12 tháng. Cộng lại là hết ngày 31/12/2026. Mốc là 31/12/2026. Đọc đúng phạm vi của mốc.
Trường hợp đã được bổ nhiệm chức danh trợ giảng trước ngày 01 tháng 01 năm 2026 được bảo lưu các chế độ phụ cấp đang áp dụng trong thời gian 12 tháng kể từ ngày 01 tháng 01 năm 2026. Cơ sở giáo dục đại học có trách nhiệm rà soát, xếp lại bậc lương, chế độ phụ cấp phù hợp với vị trí việc làm theo quy định của Luật này và các quy định khác của pháp luật có liên quan.
Trích Luật Giáo dục đại học số 125/2025/QH15, khoản 5 Điều 46 về người đã được bổ nhiệm trợ giảng.
Bốn con số nên ghi lại. Luật có hiệu lực từ ngày 01 tháng 01 năm 2026. Một nhóm khoản trong đó có khoản 2 Điều 31 thì lùi tới ngày 01/7/2026. Khoản 5 Điều 46 cho bảo lưu chế độ phụ cấp của trợ giảng 12 tháng, tức hết ngày 31/12/2026. Riêng con số 60 tháng về thời hạn giá trị của chứng chỉ giáo dục đại học mới nằm trong dự thảo Quy chế đào tạo trình độ đại học, chưa phải quy định đang có hiệu lực.
Những khoản còn phải chờ tới ngày 01/7/2026
Với người đọc, ý nghĩa thực tế khá rõ. Tính tới ngày 20/8/2026 chưa tra được văn bản hướng dẫn nào cho ba nhóm nội dung nói trên. Vì vậy mọi lời rao dẫn tiêu chuẩn mới đều nên được yêu cầu chỉ rõ số hiệu văn bản. Khung có rồi, chi tiết thì chưa. Trống hướng dẫn, không trống nguyên tắc.
Khoản 4 Điều 10, khoản 4 Điều 14, khoản 4 Điều 15, khoản 4 Điều 20, khoản 4 Điều 23, khoản 3 Điều 24, khoản 8 Điều 26, khoản 4 và khoản 5 Điều 29, khoản 2 Điều 31, khoản 3 Điều 34, khoản 4 Điều 35, khoản 3 Điều 38 và khoản 4, khoản 5 Điều 43 của Luật này có hiệu lực thi hành từ ngày 01 tháng 7 năm 2026.
Trích nguyên văn điều khoản hiệu lực tại Luật Giáo dục đại học số 125/2025/QH15.
Khoản 2 Điều 31 là một trong số đó. Nó giao Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo quy định tiêu chuẩn, điều kiện, chế độ làm việc, bổ nhiệm và xếp lương nhân sự hỗ trợ giáo dục đại học. Chưa có thông tư nào. Ngày 01/7/2026 mới bắt đầu chạy. Chưa có văn bản hướng dẫn.
Chương trình cũ đã hết hiệu lực từ 14/01/2025
Vì nằm lẫn giữa nhiều văn bản khác nhau, việc chương trình này biến mất đã đi qua khá lặng lẽ. Đó là lý do tới giữa năm 2026 vẫn còn nhiều nơi rao bán một tấm giấy dựa trên văn bản đã hết hiệu lực hơn một năm rưỡi. Không có văn bản cùng tên thay thế. Hết hiệu lực từ 14/01/2025.
Hai mốc nên nhớ. Thông tư 12/2013/TT-BGDĐT hết hiệu lực ngày 14/01/2025, còn Thông tư 26/2026/TT-BGDĐT được ký ngày 09/4/2026. Danh sách văn bản bị bãi bỏ xem tại bản đăng Thông tư 21/2024/TT-BGDĐT, còn nội dung chuẩn nghề nghiệp giảng viên đại học xem ở bản tin ngày 13/4/2026 của Cổng Xây dựng chính sách. Tra đúng tên mới. Tên mới khác hẳn tên cũ.
Ba vùng phía Nam đều dưới mức cả nước
Riêng Thành phố Hồ Chí Minh có 7.317 tiến sĩ trên 22.959 giảng viên, tức 31,9%. Con số này thấp hơn mức trung bình cả nước. Với người đang cân nhắc vào nghề giảng dạy ở phía Nam, đó là thông tin đáng dùng để chọn hướng chuẩn bị. Trường cần văn bằng sau đại học. Con số nói rõ hơn lời rao.
| Chỉ số | Con số |
|---|---|
| Giảng viên cơ hữu cả nước năm 2025 | 82.451 |
| Trong đó có trình độ tiến sĩ | 29.463 |
| Tỷ lệ cả nước | 35,7% |
| Đồng bằng sông Cửu Long | 31,6% |
| Tây Nguyên | 25,9% |
| Đông Nam Bộ | 23,9% |
Theo bản tin ngày 01/01/2026 trên Báo Thanh Niên, số liệu của hội nghị giáo dục đại học. Ba con số gốc là 82.451 giảng viên cơ hữu, 29.463 người có trình độ tiến sĩ, và tỷ lệ 35,7% cho cả nước. Ngưỡng sàn để so là Thông tư 01/2024/TT-BGDĐT về Chuẩn cơ sở giáo dục đại học, không thấp hơn 20% với cơ sở không đào tạo tiến sĩ và không thấp hơn 40% với cơ sở có đào tạo tiến sĩ. Số liệu tính tới tháng 9 năm 2025. Ba vùng đều dưới mức cả nước.
Khánh Hòa giữ tên sau khi hợp nhất với Ninh Thuận
Khoản 13 Điều 1 Nghị quyết 202/2025/QH15 sắp xếp tỉnh Ninh Thuận và tỉnh Khánh Hòa thành một tỉnh, lấy tên là tỉnh Khánh Hòa. Địa giới đổi, điều kiện không đổi. Không có quy định riêng cho tỉnh nào.
Tỉnh mới có diện tích 8.555,86 km² và dân số 2.243.554 người, kéo dài dọc bờ biển Nam Trung Bộ. Các trường trên địa bàn giữ nguyên hoạt động. Cách phân loại giảng viên thì theo luật, không theo địa giới. Hồ sơ đổi tên tỉnh thôi. Nghị quyết vẽ lại bản đồ, không vẽ lại chuẩn.
Xem thêm bài cùng chủ đề tại Phú Yên, Ninh Thuận, Bến Tre. Đầu mối quản lý gộp lại.
Hợp đồng toàn thời gian sau khi nghỉ hưu là một hình thức giảng viên
Trước đây hình thức này không được luật gọi tên. Đọc điều khoản trước khi đóng tiền. Số hiệu văn bản là thứ cần nhất.
Khoản 2 Điều 29 Luật Giáo dục đại học số 125/2025/QH15 liệt kê giảng viên hợp đồng toàn thời gian sau khi nghỉ hưu là một trong bốn hình thức giảng viên đại học. Khoản 3 Điều 30 giao quyền và nghĩa vụ của nhóm này cho quy định của Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo và của cơ sở đào tạo. Với người ở Khánh Hòa đã nghỉ hưu và muốn tiếp tục giảng dạy, điều cần hỏi là quy chế nội bộ của trường, vì luật giao thẳng phần này cho cơ sở đào tạo. Không có tấm chứng chỉ nào là điều kiện riêng cho nhóm này. Kiểm người ký, kiểm chương trình. Một câu hỏi mất mười giây.
Các mảng liên quan cùng địa bàn gồm chứng chỉ nghiệp vụ sư phạm tại Khánh Hòa, chứng chỉ nghiệp vụ sư phạm sơ cấp tại Khánh Hòa và chứng chỉ nhân viên y tế cơ sở giáo dục tại Khánh Hòa. Mỗi mảng đi theo một hệ văn bản riêng. Văn bằng mới là thứ mở cửa.
Với người mới bắt đầu tìm hiểu, thứ tự hợp lý là xác định mình muốn vào vai nào trước. Giảng viên thì đi theo Điều 29, nhân sự hỗ trợ thì đi theo Điều 31. Hai đường có hai bộ điều kiện khác nhau. Ai muốn hỏi thêm có thể để lại thông tin ở trang liên hệ.
Bốn câu hỏi thường được đặt ra
Giảng viên nghỉ hưu muốn dạy tiếp thì theo quy định nào?
Khoản 2 Điều 29 Luật Giáo dục đại học số 125/2025/QH15 xếp giảng viên hợp đồng toàn thời gian sau khi nghỉ hưu vào nhóm giảng viên đại học. Khoản 3 Điều 30 giao quyền và nghĩa vụ của nhóm này cho quy định của Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo và của cơ sở đào tạo.
Một khóa học online có cấp được chứng chỉ giáo dục đại học không?
Khoản 6 Điều 26 Luật Giáo dục đại học số 125/2025/QH15 giao việc cấp cho hiệu trưởng cơ sở giáo dục đại học hoặc người đứng đầu cơ sở giáo dục khác có hoạt động giáo dục đại học. Điều quyết định là chủ thể cấp, không phải phương thức tổ chức lớp.
Ngày cập nhật 20/8/2026. Căn cứ gồm Luật Giáo dục đại học số 125/2025/QH15 hiệu lực từ 01/01/2026, Thông tư 26/2026/TT-BGDĐT ngày 09/4/2026 và Thông tư 21/2024/TT-BGDĐT. Toàn văn luật tại Cổng thông tin điện tử Chính phủ.
