Trả lời nhanh: Ở Kon Tum cũ, một số lớp được tổ chức tại đơn vị không phải trường đại học. Luật có liệt kê những nơi được phép đào tạo trình độ đại học mà không mang tên trường, và danh sách đó ngắn. Từ 01/01/2026, Luật Giáo dục đại học số 125/2025/QH15 xếp lại toàn bộ đội ngũ trong trường. Chức danh giảng viên rút còn giáo sư và phó giáo sư, trợ giảng chuyển sang nhóm nhân sự hỗ trợ, và tấm chứng chỉ duy nhất được luật gọi tên do hiệu trưởng cấp. Người ở Kon Tum theo đúng quy định chung của cả nước.
Khoảng cách giữa trang tuyển sinh và văn bản
Trong hệ thống văn bản hiện hành có ba cái tên dễ bị gọi lẫn thành một. Chứng chỉ nghiệp vụ sư phạm, chứng chỉ bồi dưỡng chuẩn nghề nghiệp giảng viên đại học, và chứng chỉ giáo dục đại học. Ba cái tên, ba chỗ đứng khác nhau trong luật. Một cái tên, một điều khoản. Chưa rõ tên thì chưa bàn giá.
Khoản 5 Điều 26 và hai điểm của nó
Có hai chữ trong định nghĩa đáng gạch chân, là học phần và chương trình đào tạo. Cả hai đều là thuật ngữ có nội hàm rõ trong hệ thống giáo dục đại học. Một khóa bồi dưỡng ngắn hạn nằm ngoài mọi chương trình đào tạo thì không rơi vào định nghĩa này. Khái niệm này mới có từ 2026. Đọc hai điểm a và b là đủ.
Văn bằng, chứng chỉ giáo dục đại học có giá trị pháp lý xác nhận trình độ, năng lực của người học, được cấp theo quy định như sau: a) Văn bằng giáo dục đại học cấp cho người học sau khi hoàn thành chương trình đào tạo ở trình độ tương ứng; b) Chứng chỉ giáo dục đại học cấp cho người học sau khi hoàn thành học phần hoặc một phần của chương trình đào tạo.
Trích nguyên văn hai điểm a và b khoản 5 Điều 26 Luật Giáo dục đại học số 125/2025/QH15.
| Tiêu chí | Điểm a khoản 5 Điều 26 | Điểm b khoản 5 Điều 26 |
|---|---|---|
| Tên gọi | văn bằng giáo dục đại học | chứng chỉ giáo dục đại học |
| Điều kiện cấp | hoàn thành chương trình đào tạo | hoàn thành học phần |
| Chuyển đổi kết quả học tập | được công nhận và chuyển đổi theo khoản 7 Điều 26 | |
| Điều kiện triển khai | do Bộ trưởng quy định, khoản 8 Điều 26 | |
Thẩm quyền cấp là bộ lọc đầu tiên
Hai chữ hiệu trưởng trong khoản 6 Điều 26 làm được nhiều việc. Nó xác định người chịu trách nhiệm, nó buộc tấm giấy gắn với một pháp nhân có giấy phép hoạt động giáo dục đại học, và nó cho người học một địa chỉ để đối chiếu khi cần. Thẩm quyền gắn với chức danh. Hiệu trưởng, không phải ai khác.
Hiệu trưởng cơ sở giáo dục đại học, người đứng đầu cơ sở giáo dục khác có hoạt động giáo dục đại học thực hiện việc cấp văn bằng, chứng chỉ giáo dục đại học.
Thẩm quyền cấp văn bằng, chứng chỉ giáo dục đại học theo Luật Giáo dục đại học số 125/2025/QH15.
Đầu còn lại nằm ở khoản 3 Điều 8. Chương trình sinh ra tấm chứng chỉ có thể đứng độc lập, nhưng vẫn phải có giá trị công nhận trong hệ thống giáo dục đại học. Hai vế đi cùng nhau. Hỏi ai ký giấy. Trung tâm không nằm trong đó.
Khung đã có, hướng dẫn thì chưa
Có một con số đang được nhắc nhiều, là 60 tháng. Nó đến từ dự thảo Thông tư ban hành Quy chế đào tạo trình độ đại học chứ không phải từ luật. Một nơi tuyển sinh dẫn con số này như quy định đang áp dụng là đang dẫn sai nguồn. Chưa ký thì chưa áp dụng. Chờ thông tư chính thức.
Nội dung dự thảo được đăng tải trong bản tin ngày 04/6/2026 trên VietnamNet, và phần ý kiến của các trường nằm trong bài đăng ngày 21/6/2026 trên Tạp chí điện tử Giáo dục Việt Nam. Cả hai đều nói về một dự thảo. Con số dự thảo còn đổi được.
Danh sách giảng viên đại học năm 2026
Chương V của Luật Giáo dục đại học xếp lại toàn bộ đội ngũ trong trường. Khoản 2 Điều 29 liệt kê bốn hình thức giảng viên đại học. Khoản 1 của cùng điều đặt một điều kiện chung cho cả bốn, và điều kiện đó dẫn thẳng sang Luật Nhà giáo. Bốn hình thức, một cửa vào. Đọc khoản 1 rồi hãy đọc khoản 2.
Giảng viên đại học là người giảng dạy tại cơ sở giáo dục đại học, đáp ứng trình độ chuẩn được đào tạo theo quy định của Luật Nhà giáo.
Định nghĩa giảng viên đại học tại Luật Giáo dục đại học số 125/2025/QH15.
Giảng viên đại học bao gồm giảng viên cơ hữu, giảng viên đồng cơ hữu, giảng viên hợp đồng toàn thời gian sau khi nghỉ hưu, giảng viên thỉnh giảng. Giảng viên đồng cơ hữu là viên chức có trình độ tiến sĩ của tổ chức khoa học và công nghệ công lập trừ cơ sở giáo dục đại học, được giao nhiệm vụ giảng dạy, nghiên cứu khoa học như giảng viên cơ hữu tại cơ sở giáo dục đại học công lập.
Bốn hình thức giảng viên đại học theo Luật Giáo dục đại học số 125/2025/QH15.
Hai mô tả đều nói về năng lực khoa học
Điểm c khoản 3 Điều 29 để ngỏ cho nhóm các chức danh khác theo quy định của Chính phủ. Tính tới ngày 20/8/2026 chưa tra được nghị định nào quy định nhóm này. Khoản 4 cùng điều, nơi giao việc đó cho Chính phủ, mới có hiệu lực từ ngày 01/7/2026. Phần còn lại chờ Chính phủ. Không nhắc tới khóa ngắn hạn nào.
Chức danh giảng viên đại học bao gồm giáo sư, phó giáo sư và các chức danh khác, cụ thể như sau: a) Giáo sư là chức danh cao nhất, thể hiện năng lực, uy tín khoa học và vai trò dẫn dắt chuyên môn, khai phá, sáng tạo tri thức mới; b) Phó giáo sư là chức danh kế cận giáo sư, có chuyên môn sâu về một lĩnh vực khoa học cụ thể; c) Các chức danh khác theo quy định của Chính phủ.
Nguyên văn khoản 3 Điều 29 Luật Giáo dục đại học số 125/2025/QH15, ba điểm a, b và c.
Danh sách cũ nằm ở Điều 54 Luật Giáo dục đại học số 34/2018/QH14, gồm năm bậc là trợ giảng, giảng viên, giảng viên chính, phó giáo sư và giáo sư. Ba cái tên đầu nay không còn được luật gọi thẳng. Mẫu biểu cũ nay đã lệch.
| Danh sách | Luật số 34/2018/QH14, Điều 54 | Luật số 125/2025/QH15, Điều 29 và Điều 31 |
|---|---|---|
| Giáo sư | chức danh giảng viên | chức danh giảng viên |
| Phó giáo sư | chức danh giảng viên | chức danh giảng viên |
| Giảng viên chính | chức danh giảng viên | thuộc nhóm các chức danh khác theo quy định của Chính phủ |
| Trợ giảng | chức danh giảng viên | nhân sự hỗ trợ, điểm a khoản 1 Điều 31 |
Trợ giảng đã rời khỏi hàng giảng viên
Đây chính là chỗ đứng của người chưa đạt trình độ chuẩn nhưng muốn làm việc trong trường đại học. Luật không đóng cửa với nhóm này, luật chỉ đặt họ ở một điều khác. Và đường vào vai đó không đi qua một tấm chứng chỉ nghiệp vụ sư phạm nào. Chuyển nhóm thì chuyển cả chế độ. Cửa này không đi qua chứng chỉ.
Nhân sự hỗ trợ giáo dục đại học bao gồm những đối tượng theo quy định của Luật Giáo dục và các đối tượng sau đây: a) Trợ giảng là chức danh kế cận giảng viên, thực hiện nhiệm vụ hỗ trợ giảng viên trong hoạt động giảng dạy; b) Nghiên cứu viên thực hiện nhiệm vụ nghiên cứu khoa học, phát triển công nghệ và đổi mới sáng tạo; c) Nhân sự hỗ trợ giảng dạy thực hiện nhiệm vụ hỗ trợ giảng viên trong hoạt động thực hành, thí nghiệm và hoạt động chuyên môn khác.
Nguyên văn khoản 1 Điều 31 Luật Giáo dục đại học số 125/2025/QH15, điều mang tên Nhân sự hỗ trợ giáo dục đại học.
Ranh giới còn được khẳng định ở Điều 32. Khoản 2 cho người học tham gia hoạt động trợ giảng theo quy định của cơ sở đào tạo, nên vai này không mang điều kiện về trình độ chuẩn của nhà giáo. Trợ giảng nay ở Điều 31. Hỏi phòng tổ chức của trường.
Mốc cuối năm 2026 áp cho những ai
Việc hai mốc trùng ngày là điều nên nhớ. Nó có nghĩa là năm 2026 là năm bản lề cho cả người đang giữ chức danh trợ giảng lẫn người đang cầm chứng chỉ bồi dưỡng theo tiêu chuẩn chức danh nghề nghiệp. Sang năm 2027, cả hai nhóm đều bước vào khung mới. Đọc đúng phạm vi của mốc. Mốc là 31/12/2026.
Trường hợp đã được bổ nhiệm chức danh trợ giảng trước ngày 01 tháng 01 năm 2026 được bảo lưu các chế độ phụ cấp đang áp dụng trong thời gian 12 tháng kể từ ngày 01 tháng 01 năm 2026. Cơ sở giáo dục đại học có trách nhiệm rà soát, xếp lại bậc lương, chế độ phụ cấp phù hợp với vị trí việc làm theo quy định của Luật này và các quy định khác của pháp luật có liên quan.
Trích Luật Giáo dục đại học số 125/2025/QH15, khoản 5 Điều 46 về người đã được bổ nhiệm trợ giảng.
Bốn con số nên ghi lại. Luật có hiệu lực từ ngày 01 tháng 01 năm 2026. Một nhóm khoản trong đó có khoản 2 Điều 31 thì lùi tới ngày 01/7/2026. Khoản 5 Điều 46 cho bảo lưu chế độ phụ cấp của trợ giảng 12 tháng, tức hết ngày 31/12/2026. Riêng con số 60 tháng về thời hạn giá trị của chứng chỉ giáo dục đại học mới nằm trong dự thảo Quy chế đào tạo trình độ đại học, chưa phải quy định đang có hiệu lực.
Ba chỗ luật giao lại cho văn bản dưới luật
Một khoảng trống văn bản không có nghĩa là không có quy định. Phần khung vẫn nằm trong luật và vẫn áp dụng từ ngày 01/01/2026. Thứ còn thiếu là phần chi tiết, và phần đó thuộc thẩm quyền của Chính phủ với Bộ Giáo dục và Đào tạo. Ngày 01/7/2026 mới bắt đầu chạy. Đọc ngược từ điều khoản hiệu lực.
Danh sách tại khoản 2 Điều 45 gồm mười bốn cụm khoản. Trong đó có khoản 8 Điều 26, khoản 4 và khoản 5 Điều 29, cùng khoản 2 Điều 31, tức đúng những chỗ luật giao lại cho văn bản dưới luật. Chưa có thông tư nào. Trống hướng dẫn, không trống nguyên tắc.
Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo quy định tiêu chuẩn, điều kiện, chế độ làm việc, bổ nhiệm, xếp lương nhân sự hỗ trợ giáo dục đại học theo quy định của Luật này và quy định khác của pháp luật có liên quan.
Khoản 2 Điều 31 Luật Giáo dục đại học số 125/2025/QH15, khoản có hiệu lực từ ngày 01/7/2026.
Ngày 01/7/2026 là lúc khoản này bắt đầu chạy. Yêu cầu chỉ rõ số hiệu.
Tra đúng tên mới ra đúng văn bản
Vì nằm lẫn giữa nhiều văn bản khác nhau, việc chương trình này biến mất đã đi qua khá lặng lẽ. Đó là lý do tới giữa năm 2026 vẫn còn nhiều nơi rao bán một tấm giấy dựa trên văn bản đã hết hiệu lực hơn một năm rưỡi. Tra đúng tên mới ra đúng kết quả. Việc bãi bỏ đi qua lặng lẽ.
Hai mốc nên nhớ. Thông tư 12/2013/TT-BGDĐT hết hiệu lực ngày 14/01/2025, còn Thông tư 26/2026/TT-BGDĐT được ký ngày 09/4/2026. Danh sách văn bản bị bãi bỏ xem tại bản đăng Thông tư 21/2024/TT-BGDĐT, còn nội dung chuẩn nghề nghiệp giảng viên đại học xem ở bản tin ngày 13/4/2026 của Cổng Xây dựng chính sách. Tra đúng tên mới. Hết hiệu lực từ 14/01/2025.
Số liệu tính tới tháng 9 năm 2025
Nhìn vào bộ số liệu này thì hướng chuẩn bị trở nên rõ. Người muốn đi dạy đại học nên đầu tư vào văn bằng thạc sĩ hoặc tiến sĩ, vì đó vừa là điều kiện của luật vừa là thứ các trường đang cần để đáp ứng chuẩn. Đây là câu trả lời thực tế nhất. Đây là nhu cầu thật của hệ thống. Khoảng cách giữa các trường rất lớn.
| Vùng | Tỷ lệ giảng viên có trình độ tiến sĩ |
|---|---|
| Cả nước | 35,7% |
| Đồng bằng sông Cửu Long | 31,6% |
| Riêng Thành phố Hồ Chí Minh | 31,9%, tức 7.317 trên 22.959 |
| Tây Nguyên | 25,9% |
| Đông Nam Bộ | 23,9% |
Các con số trong bảng lấy từ bản tin ngày 01/01/2026 trên Báo Thanh Niên. Ba con số gốc là 82.451 giảng viên cơ hữu, 29.463 người có trình độ tiến sĩ, và tỷ lệ 35,7% cho cả nước. Ngưỡng sàn để so là Thông tư 01/2024/TT-BGDĐT về Chuẩn cơ sở giáo dục đại học, không thấp hơn 20% với cơ sở không đào tạo tiến sĩ và không thấp hơn 40% với cơ sở có đào tạo tiến sĩ. Ba vùng đều dưới mức cả nước. Số liệu tính tới tháng 9 năm 2025.
Kon Tum nay thuộc tỉnh Quảng Ngãi
Khoản 11 Điều 1 Nghị quyết 202/2025/QH15 sắp xếp toàn bộ diện tích tự nhiên và quy mô dân số tỉnh Kon Tum cùng tỉnh Quảng Ngãi, tỉnh mới mang tên Quảng Ngãi. Đầu mối quản lý gộp lại. Luật áp chung cả nước.
Đơn vị mới rộng 14.832,55 km² với 2.161.755 người, nối vùng núi với vùng biển. Việc một lớp học được tổ chức ở đâu không làm thay đổi câu hỏi ai được phép đào tạo. Địa giới đổi, điều kiện không đổi. Không có quy định riêng cho tỉnh nào.
Xem thêm bài cùng chủ đề tại Gia Lai, Quảng Ngãi, Bạc Liêu. Hồ sơ đổi tên tỉnh thôi.
Ngoài trường đại học, chỉ ba nhóm được phép đào tạo trình độ đại học
Khoản 3 Điều 11 liệt kê đủ ba nhóm đó. Số hiệu văn bản là thứ cần nhất. Kiểm người ký, kiểm chương trình.
Khoản 3 Điều 11 Luật Giáo dục đại học số 125/2025/QH15 gọi tên cơ sở giáo dục khác có hoạt động giáo dục đại học, gồm ba nhóm. Nhóm thứ nhất là viện hàn lâm và viện nghiên cứu do Thủ tướng Chính phủ thành lập được phép đào tạo trình độ tiến sĩ. Nhóm thứ hai là trường của cơ quan nhà nước, tổ chức chính trị, tổ chức chính trị xã hội và lực lượng vũ trang nhân dân, trong phạm vi lĩnh vực chuyên môn thuộc thẩm quyền quản lý. Nhóm thứ ba là tổ chức thành lập theo điều ước quốc tế hoặc theo quyết định của Thủ tướng Chính phủ. Không có nhóm nào là trung tâm tuyển sinh. Đọc điều khoản trước khi đóng tiền. Đi từ cơ sở đào tạo, đừng đi từ quảng cáo.
Các mảng liên quan cùng địa bàn gồm chứng chỉ nghiệp vụ sư phạm tại Kon Tum, chứng chỉ nghiệp vụ sư phạm sơ cấp tại Kon Tum và chứng chỉ nhân viên y tế cơ sở giáo dục tại Kon Tum. Mỗi mảng đi theo một hệ văn bản riêng. Một câu hỏi mất mười giây.
Việc đáng làm ngay với người đang công tác trong trường là rà lại vị trí việc làm của mình theo Điều 29 và Điều 31, rồi hỏi kế hoạch xếp lại của nhà trường. Mốc cuối năm 2026 không còn xa. Cần tư vấn thêm thì liên hệ qua trang liên hệ.
Giải đáp các thắc mắc phổ biến
Viện nghiên cứu có được cấp chứng chỉ giáo dục đại học không?
Khoản 3 Điều 11 Luật Giáo dục đại học số 125/2025/QH15 xếp viện hàn lâm, viện nghiên cứu do Thủ tướng Chính phủ thành lập được phép đào tạo trình độ tiến sĩ vào nhóm cơ sở giáo dục khác có hoạt động giáo dục đại học. Khoản 6 Điều 26 giao việc cấp cho người đứng đầu các cơ sở này.
Chương trình bồi dưỡng chuẩn nghề nghiệp giảng viên đại học đã có chưa?
Tính tới ngày 20/8/2026 chưa tra được văn bản ban hành chương trình này. Thông tư 26/2026/TT-BGDĐT tính thời hạn hoàn thành theo ngày chương trình đó có hiệu lực thi hành, nên đồng hồ ấy chưa bắt đầu chạy.
Bài viết cập nhật ngày 20/8/2026, căn cứ Điều 26, Điều 29, Điều 31, Điều 45 và Điều 46 Luật Giáo dục đại học số 125/2025/QH15. Bản gốc đọc ở Cổng thông tin điện tử Chính phủ.
